وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْها إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ در اينجا در مقام علت حكم بر آمده كه تغيير قبله از بيت المقدس بسوى كعبه براى اين است كه موافق از مخالف تميز داده شود و بدانيم مطيع و فرمانبر كيست و عاصى و مخالف كدام است يعنى تغيير قبله براى امتحان است و نظير اين آيه كه در مقام امتحان و آزمايش بر آمده بسيار است مثل آنجا كه ميفرمايد خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبِينَ و امثال اين آيات در موارد مختلف بسيار رسيده . در اينجا ممكن است سؤالى پيش آيد و گفته شود لنعلم تا اينكه بدانيم در جايى گفته مىشود كه گوينده جاهل و بىخبر باشد از حقيقت امر و در مقام امتحان بر آيد اما خدايى كه « عالم السر و الخفيات » است و صفحه نفس الامر نزد او مكشوف و ظاهر است چگونه در مقام آزمايش بر ميآيد تا آنكه پس از آزمايش بر وى ظاهر گردد آنچه را كه مخفى و پنهان بوده . مفسرين از اين سؤال پيش‌بينى كرده و در پاسخ توضيحاتى نموده‌اند : 1 - مقصود دانستن رسول و اتباع اوست نه دانستن خدا چنانچه شأن بزرگان همين است كه عمل تابعين را به خود نسبت ميدهند مثل اينكه امير يا رئيس يا سلطان ميگويند ما فلانى را كشتيم يا گويند ما فلانى را زندان نموديم در صورتى كه هيچ يك از آنان خودش بشخصه چنين كارى نكرده و عمل غير را به خود نسبت ميدهد . 2 - فرق است بين علم حق تعالى قبل از ايجاد مخلوقات و بعد از ايجاد كه اول را علم فعلى گويند و دوم را علم عينى ، پس مقصود از دانستن دانستن اوست بعلم عينى بعد از آنكه بعلم فعلى ميدانست ، و اينجا محل بحث و بيان كيفيت علم حق تعالى و چگونگى آن قبل از ايجاد و بعد از ايجاد نيست . لكن اين توجيه دوم درست به نظر نمىآيد زيرا كه بنا بر تحقيق در علم حق تعالى تغيير و تبديل راه ندارد علم او پيش از ايجاد ممكنات و پس از خلقت آنها يكى است